سالهاى تاريخ وأوقات جشنهاى خود ، به يهوديان بغداد مراجعه كنند وبه ايشان در هر باب پناه ببرند ؛ همچنين وى در همين جا از زندگى وآثار بزرگانى از قوم يهود ، مثل : ابن فوّال ، وابن جناح وديگر دانشمندان يهودي اندلسى كه پيش از ابن ميمون مىزيسته‌اند ، اطلاعات جالبى به دست داده است . موضوعهاى فرعى در كتاب التعريف بطبقات الأمم چنان‌كه دريافتيم ، موضوع اصلى التعريف بطبقات الأمم دربارهء تاريخ جهانى علوم است ؛ وليكن در كنار اين موضوع اصلى وبه منظور كمك به تفهيم كاملتر آن ، قاضى صاعد ، از طرح چند موضوع ديگر نيز ، به عنوان ابزارهاى كمكى براي توضيح وتبيين جامع موضوع استفاده كرده است ، كه هركدام از آنها به سهم خود وبا توجّه به نقشى كه در تبيين موضوع اصلى ايفا مىكنند ؛ بسيار مهمّ وعبارت‌اند از : 1 . قوم‌شناسى « 1 » ومردم‌شناسى « 2 » نخست ، قوم‌شناسى ومردم‌شناسى وحتّى شناخت روحيه وخلقيات ملّتهاست واين موضوع در سرتاسر كتاب مورد توجّه دقيق قاضى صاعد بوده است ، ولى در بخشهاى نخستين آن به صورتي محسوستر وكاملتر به چشم مىخورد ؛ زيرا در آنجا به طبقه‌بندى أقوام ونژادهاى مختلف وتقسيم ودسته‌بندى ملّتهاى بشرى مخصوصا از لحاظ توسعهء قواى ذهني پرداخته است . چون در باب اين موضوع قبلا تا حدودي بحث كرده‌ايم ، بيش از اين بدان نمىپردازيم . 2 . جغرافياى ملل جهان دومين موضوع جغرافيا است كه قاضى صاعد در هر قسمت ، به قصد تعيين دقيق

--> ( 1 ) . ygolonhtE ( 2 ) . ygoloporhtnA